Beton towarowy trafia na budowę w stanie płynnym. Żeby przybrał właściwy kształt — fundamentu, ściany, słupa czy stropu — potrzebuje formy, która utrzyma go w miejscu przez cały czas wiązania. Tą formą jest właśnie szalunek. Choć dla inwestora bywa niewidoczny i zapomniany już w momencie wylania betonu, to właśnie on decyduje o tym, czy gotowa konstrukcja będzie miała odpowiedni kształt, wymiary i powierzchnię.
Czym jest szalunek i z czego się go robi
Szalunek to tymczasowa konstrukcja — zestaw płyt, belek i podpór — która otacza miejsce betonowania i nadaje wylewanemu betonowi pożądaną formę. Musi być na tyle wytrzymały, by wytrzymać parcie świeżej mieszanki, a jednocześnie wystarczająco szczelny, żeby beton nie wyciekał przez szczeliny.
Do budowy szalunków używa się różnych materiałów. Tradycyjne deski drewniane lub sklejka wodoodporna to wybór przy mniejszych inwestycjach i przy niestandardowych kształtach, gdzie gotowe systemy byłyby niepraktyczne. W przypadku większych budów częściej stosuje się szalunki systemowe — modułowe konstrukcje ze stali lub aluminium, które można wielokrotnie składać, przestawiać i używać ponownie. Są droższe w zakupie lub wynajmie, ale oszczędzają czas i robociznę przy każdym kolejnym użyciu.
Rodzaje szalunków na budowie domu
Na typowej budowie domu jednorodzinnego spotyka się przede wszystkim trzy rodzaje szalunków. Szalunki fundamentowe otaczają ławy i płyty fundamentowe — muszą wytrzymać znaczne parcie boczne betonu i zapewnić równe, pionowe krawędzie gotowej konstrukcji. Szalunki ścienne służą do formowania pionowych elementów, takich jak ściany piwnic czy ściany monolityczne. Szalunki stropowe to z kolei rozbudowane systemy podpór i dźwigarów, które utrzymują poziomą płytę betonową od spodu przez cały czas wiązania — zdejmuje się je dopiero wtedy, gdy beton osiągnie odpowiednią wytrzymałość.
Osobną kategorią jest szalunek tracony — taki, który po wylaniu betonu pozostaje na stałe jako część konstrukcji. Stosuje się go wszędzie tam, gdzie demontaż byłby trudny lub niemożliwy. Przykładem są pustaki szalunkowe, które wypełnia się betonem i zbrojeniem, tworząc monolityczne ściany z wbudowaną izolacją termiczną.
Kiedy można zdjąć szalunek
To pytanie, które zadaje sobie każdy inwestor niecierpliwie obserwujący postęp prac. Odpowiedź zależy od rodzaju elementu i warunków, w jakich dojrzewał beton. Szalunki boczne — przy ławach czy ścianach — można zazwyczaj usunąć po kilku dniach, gdy beton jest już na tyle twardy, żeby nie odkształcić się bez podparcia. Szalunki nośne pod stropami wymagają znacznie dłuższego czasu: usuwa się je dopiero po osiągnięciu przez beton około 70 procent projektowanej wytrzymałości, co zajmuje zwykle od siedmiu do dziesięciu dni, a przy chłodniejszej pogodzie — dłużej.
Decyzję o demontażu zawsze podejmuje kierownik budowy, a nie inwestor. Przedwczesne zdjęcie szalunku stropowego to jedno z poważniejszych zagrożeń na budowie — ugięcie lub zarysowanie stropu może być trudne lub niemożliwe do naprawienia.
Szalunek a zamówienie betonu
Szalunek i beton towarowy to dwa elementy, które muszą być ze sobą zsynchronizowane. Zanim betonowóz przyjedzie na budowę, szalunek musi być gotowy, szczelny i odpowiednio podparty. Jeśli zajdzie potrzeba korekty po rozładunku, jest już za późno. Dlatego planując betonowanie, warto zadbać o obie strony równolegle — gotowość szalunku po stronie ekipy i terminową dostawę mieszanki po stronie producenta.
Jeśli szukasz betonu towarowego z dowozem i chcesz porównać oferty kilkunastu betoniarni w okolicy bez dzwonienia po kolei, skorzystaj z BetonBrokers. Jedno zapytanie trafia jednocześnie do lokalnych producentów, którzy oddzwaniają z konkretnymi ofertami — z ceną, terminem i parametrami betonu. Ty wybierasz najlepszą.
#łatwiej